Er staat in bijna elke werkplaats die ik binnenloop een bus WD-40. Meestal meerdere. En bijna altijd wordt hij voor alles gebruikt: piepende deur, vastzittende bout, droge ketting, klemmende geleider. Ik snap het, het spul werkt en het staat binnen handbereik. Maar ik heb ook een keer een onderhoudsman zien vloeken op een lagerblok dat na een paar weken alweer piepte, terwijl hij het “toch net gesmeerd had”. Met WD-40. En daar zit precies de denkfout. Laten we die uit de wereld helpen, want het scheelt je storingen.
Wat WD-40 eigenlijk is
WD-40 is oorspronkelijk ontwikkeld als vochtverdringer. De naam staat voor Water Displacement, veertigste poging. Het is een dunne kruipolie die in de kleinste kiertjes trekt, vocht verjaagt en losweekt wat vastzit. Dat doet het uitstekend. Maar het is een lichte olie die deels verdampt en wegtrekt. Als blijvende smering is het niet gemaakt. Dat is geen kritiek op het product, het is gewoon niet waarvoor het bedoeld is.
Het verschil dat je moet onthouden: een kruipolie maakt los en verdrijft vocht, een smeermiddel blijft zitten en houdt bewegende delen gescheiden. WD-40 is het eerste. Vet, kettingolie en siliconenspray zijn het tweede.
Wanneer pak je wat
In de praktijk werk je vaak in twee stappen: eerst losmaken en reinigen, dan smeren. Zo pak ik het zelf aan:
- Vastzittende bout of moer: WD-40 erop, laten intrekken, losdraaien. Hierna hoef je niet te smeren.
- Piepend scharnier of geleider: eerst schoonmaken met WD-40, daarna lithiumvet of siliconenspray voor blijvende smering.
- Aandrijfketting: reinigen kan met kruipolie, maar smeer daarna met kettingolie die aan het metaal hecht.
- Lagers: nooit met WD-40 alleen. Gebruik het juiste lagervet, in de juiste hoeveelheid.
- Blank metaal tegen roest: WD-40 als tijdelijke bescherming, prima voor de korte termijn.
- Elektrische contacten: gebruik een specifieke contactspray, niet zomaar kruipolie.
De fout die het vaakst gemaakt wordt
De klassieker: iets piept, er gaat WD-40 op, het is even stil, en een week later piept het weer. Vervolgens gaat er nog een keer WD-40 op. Zo blijf je aan de gang. Wat er gebeurt is dat je telkens losmaakt en reinigt, maar nooit echt smeert. Doe het één keer goed: schoonmaken, laten drogen, en dan een smeermiddel dat blijft zitten. Dan ben je er maanden vanaf in plaats van dagen.
Koopadvies: kijk eerst wat je smeert, koop dan pas
Voor je een kar vol spuitbussen bestelt, loop eerst je werkplaats langs en noteer wat je waar smeert. Meten is hier vooral kijken en tellen: welke lagers, welke kettingen, welke geleiders, en werken die droog, in het stof, of juist in het nat? Op basis daarvan koop je gericht in plaats van tien bussen van hetzelfde. Een basisset die bij de meeste MKB-werkplaatsen volstaat: een bus kruipolie zoals WD-40, een spuitbus of pot lithiumvet, een kettingspray, en een siliconenspray voor kunststof en rubber.
Let bij smeervet op de temperatuur- en toepassingsklasse die de machineleverancier voorschrijft. Staat er in het handboek een specifiek vet, koop dat, ook al is het duurder. Het verkeerde vet in een lager kost je meer aan stilstand dan je bespaart op de bus. Twijfel je welk middel bij welke machine hoort, vraag het je leverancier of kijk in het onderhoudshandboek. Die informatie is er bijna altijd, mensen kijken er alleen zelden in.
Wil je je smering echt op orde, lees dan ons overzicht over smeersystemen. En zet je smeerbeurten vast in een plan, zodat je niet pas smeert als het piept: zo maak je een onderhoudsschema zonder dure software.
Veelgestelde vragen
Is WD-40 nou een smeermiddel of niet?
WD-40 in de blauw-gele bus is in de eerste plaats een kruipolie en vochtverdringer, geen echt smeermiddel. Het kruipt in vastgeroeste verbindingen en verjaagt vocht. Er zit een lichte smerende werking in, maar die is dun en verdampt deels. Voor langdurige smering van lagers, kettingen of scharnieren pak je een echt smeermiddel.
Waar is WD-40 dan wel goed voor?
Voor het losmaken van vastzittende bouten en moeren, het verdrijven van vocht uit contactpunten, het schoonmaken van lijm- en teerresten, en het tijdelijk beschermen van blank metaal tegen roest. Het is een prima eerste hulp bij vastzitten, niet je vaste smering.
Waarom piept mijn scharnier na WD-40 weer na een paar dagen?
Omdat de kruipolie grotendeels wegtrekt en verdampt. Je hebt het scharnier even losgemaakt, maar niet blijvend gesmeerd. Maak het schoon, laat WD-40 zijn werk doen, en breng daarna een echt smeermiddel aan zoals een lithiumvet of een siliconenspray. Dan blijft het stil.
Mag WD-40 op kettingen van machines?
Voor het reinigen en losweken van een vastgekoekte ketting kan het, maar als smering is het te dun en trekt het stof en vuil aan. Gebruik op aandrijfkettingen een specifieke kettingspray of kettingolie die aan het metaal blijft hechten.
