Ik weet nog goed de dag dat een vat hydrauliekolie in een werkplaats omviel. Niet spectaculair, gewoon een medewerker die met een pompwagen te scherp draaide. Maar die olie liep zo de vloerput in, en die put stond in verbinding met het hemelwaterriool. Wat volgde was een dure schoonmaakactie en een pittig gesprek met het waterschap. Sindsdien check ik bij elk bedrijf als eerste hoe de olie en smeermiddelen staan.
Opslag van oliën en smeermiddelen lijkt simpel: een vat in de hoek en klaar. Maar er zitten regels aan, en vooral logica die je een hoop ellende bespaart. In dit stuk zet ik op een rij wat je met lekbakken moet, wanneer regelgeving in beeld komt en waar je op let bij aanschaf.
Waarom een lekbak geen luxe is
Olie hoort niet in de bodem en niet in het riool. Dat is de kern. Een lekbak vangt op wat er lekt of morst, zodat het niet wegloopt naar plekken waar het schade doet. Een enkel lek van een liter olie kan al duizenden liters grondwater vervuilen. De boete en de sanering kosten je een veelvoud van wat een fatsoenlijke lekbak kost.
De vuistregel voor de inhoud van je lekbak: die moet minstens de inhoud van het grootste vat kunnen opvangen, of tien procent van het totaal aan opgeslagen volume, wat het grootst is. Sla je een vat van 200 liter op, dan wil je een bak die die 200 liter aankan. Rond dat naar boven af, want een bak tot de rand gevuld is geen prettige toestand.
Binnen of buiten opslaan
Sla je buiten op, dan speelt regenwater mee. Een open lekbak vult zich met regen en dan is je opvangcapaciteit weg op het moment dat je die nodig hebt. Gebruik dan een lekbak met overkapping of een gesloten uitvoering. Binnen let je vooral op de vloer eronder: een vloeistofdichte vloer of coating maakt het verschil als er toch iets naast de bak belandt.
Wanneer komt regelgeving in beeld
Oliën en smeermiddelen vallen vaak niet onder de zwaarste categorieën, maar zodra je bepaalde hoeveelheden gevaarlijke of milieubelastende stoffen opslaat, kan PGS 15 om de hoek komen kijken. Denk aan grotere voorraden of aan stoffen met specifieke gevaarsymbolen. Het loont om dit uit te zoeken voordat een controleur het voor je doet. Voor de basis van veilige opslag van dit soort stoffen is deze uitleg over opslagsystemen voor gevaarlijke stoffen een goed startpunt.
Wat vrijwel altijd geldt, ongeacht de hoeveelheid:
- Opvang onder alle vaten en tanks, zodat lekkage niet in bodem of riool komt.
- Duidelijke etikettering, zodat iedereen weet wat er staat en hoe het reageert.
- Absorptiemateriaal binnen handbereik voor als er toch iets morst.
- Gescheiden opslag van stoffen die niet bij elkaar horen, zoals oliën en oxidatoren.
Twijfel je of jouw situatie onder specifieke regels valt, vraag het dan aan je omgevingsdienst. Dat is gratis en voorkomt verrassingen. Ik zeg liever een keer te vaak “dit weet ik niet zeker, laat het checken” dan dat een bedrijf op een boete loopt.
Koopadvies: meet je voorraad voor je bakken bestelt
Voor je lekbakken of een opslagkast koopt, breng eerst in kaart wat je echt opslaat. Tel je vaten, cans en jerrycans en noteer de grootste eenheid. Meet ook de ruimte waar het moet staan, want een lekbak voor vier vaten past niet altijd in de hoek die je in gedachten had. Meten voor je koopt, altijd.
- Lekbak: kies staal voor zware oliën en een gecoate of kunststof uitvoering bij agressieve middelen. Let op de opvangcapaciteit in liters, niet op de mooie foto.
- Vatenstelling met opvang: handig als je liggend tapt. Controleer of de opvangbak eronder past bij het aantal vaten.
- Absorptiekorrels of doeken: koop een voorraad die past bij je grootste vat. Een half zakje korrels stopt geen 200 liter.
Sla je ook gasflessen of andere stoffen op, houd die dan gescheiden en volgens hun eigen regels. Voor gasflessen bijvoorbeeld gelden aparte afstanden, daarover lees je meer in het stuk over gasflessen opslaan onder 125 liter.
Kort samengevat
Zet je oliën en smeermiddelen altijd op opvang, met een bak die de grootste eenheid aankan. Buiten kies je een afgedekte uitvoering tegen regenwater. Check of PGS of andere regels op jouw voorraad van toepassing zijn en houd absorptiemateriaal klaar. Een omgevallen vat is zo gebeurd. Of het een incident blijft of een dure sanering wordt, bepaal je met wat er onder dat vat staat.
Hoe groot moet een lekbak zijn?
De opvangcapaciteit moet minstens gelijk zijn aan de inhoud van je grootste vat, of tien procent van het totaal opgeslagen volume, afhankelijk van wat het grootst is. Rond naar boven af zodat de bak niet tot de rand vult.
Mag ik oliën gewoon buiten opslaan?
Buiten opslaan mag vaak, maar dan met een afgedekte of gesloten lekbak. Anders vult regenwater de bak en is er geen opvangcapaciteit meer als er echt iets lekt. Let ook op een vloeistofdichte ondergrond.
Valt de opslag van smeerolie onder PGS 15?
Dat hangt af van de hoeveelheid en de gevaarsindeling van de stof. Kleine hoeveelheden vallen er vaak buiten, grotere voorraden kunnen er wel onder vallen. Vraag het na bij je omgevingsdienst als je twijfelt.
Wat doe ik als er toch olie morst?
Houd absorptiekorrels of doeken binnen handbereik en ruim direct op, zodat niets naar riool of bodem loopt. Zorg dat je genoeg absorptiemateriaal hebt voor je grootste eenheid, niet slechts een handje.
